Kategorie K1–K4 w opłacie mocowej – progi, współczynniki i jak zejść do K1
- Kategoria K1–K4 decyduje, jaką część stawki 219,40 zł/MWh zapłacisz: od 17% (K1) do 100% (K4).
- Liczy się różnica między średnim poborem w godzinach 7:00–22:00 w dni robocze a poborem w pozostałych godzinach — im bardziej płaski profil, tym niższa kategoria.
- Od 2025 r. kategorię ustala się dla każdej doby roboczej osobno.
- Typowy zakład pracujący na 1–2 zmiany jest w K4. Zejście do K1 przy 100 MWh poboru w szczycie to ok. 18 tys. zł rocznie mniej.
Progi i współczynniki 2026
Zasady określa art. 70a ustawy o rynku mocy. Operator przypisuje odbiorcę do jednej z czterech kategorii na podstawie różnicy poboru między godzinami szczytu a resztą doby:
| Kategoria | Różnica poboru | Współczynnik | Stawka 2026 |
|---|---|---|---|
| K1 | poniżej 5% | 0,17 | 37,30 zł/MWh |
| K2 | od 5% do poniżej 10% | 0,50 | 109,70 zł/MWh |
| K3 | od 10% do poniżej 15% | 0,83 | 182,10 zł/MWh |
| K4 | 15% i więcej | 1,00 | 219,40 zł/MWh |
Stawki netto, zaokrąglone. Opłata dotyczy energii pobranej z sieci w dni robocze (poniedziałek–piątek bez świąt) od 7:00 do 22:00.
Jak operator ustala kategorię
Dla każdej doby roboczej porównuje się średni pobór energii w godzinach 7:00–22:00 ze średnim poborem w pozostałych godzinach tej doby. Wynik wyraża się w procentach i porównuje z progami 5, 10 i 15%. Szczegółowy wzór i sposób zaokrągleń określa ustawa oraz taryfa operatora — przy dokładnym liczeniu korzystamy z tekstu art. 70a i danych pomiarowych, a nie z uproszczonych wzorów z internetu.
Co z tego wynika w praktyce:
- Firma pracująca tylko w dzień (1 zmiana, 7:00–15:00) ma w szczycie wielokrotnie większy pobór niż w nocy → K4.
- Zakład pracujący w ruchu ciągłym (3 zmiany, 7 dni) ma płaski profil → często K1–K2.
- Chłodnia, serwerownia czy oczyszczalnia ścieków z równomiernym poborem przez dobę mogą mieć K1 bez żadnych zmian.
Dlaczego zmiana na dobowe rozliczenie ma znaczenie
W latach 2021–2022 kategorię ustalano za cały miesiąc, w 2023–2024 — za dekadę. Od 2025 r. każda doba robocza jest kwalifikowana oddzielnie. To działa w obie strony:
- jeden nietypowy dzień (awaria, święto zakładowe) nie psuje kategorii całego miesiąca,
- ale nie da się też „uśrednić” profilu kilkoma nocnymi zmianami w tygodniu — liczy się każdy dzień.
Przykład: ile kosztuje K4, a ile K1
Firma pobiera z sieci 100 MWh rocznie w godzinach 7:00–22:00 w dni robocze:
| Kategoria | Roczna opłata mocowa | Oszczędność względem K4 |
|---|---|---|
| K4 | 21 940 zł | — |
| K3 | 18 210 zł | 3 730 zł |
| K2 | 10 970 zł | 10 970 zł |
| K1 | 3 730 zł | 18 210 zł |
Przy 500 MWh w szczycie różnica między K4 a K1 przekracza 90 tys. zł rocznie. Dlatego warto policzyć swój przypadek w kalkulatorze opłaty mocowej.
Jak zejść do niższej kategorii
- Przesunięcie poboru bez inwestycji. Ładowanie wózków widłowych, praca sprężarek, pomp, mroźni na zapas, nagrzewanie — tam, gdzie się da, poza godziny 7:00–22:00.
- Ograniczenie szczytów w ciągu dnia. Harmonogram rozruchu maszyn, sterowanie odbiornikami przez EMS.
- Fotowoltaika. Energia z własnej instalacji zużyta w dzień nie jest pobierana z sieci — zmniejsza podstawę opłaty i spłaszcza profil.
- Magazyn energii. Ładuje się w nocy lub z PV i oddaje energię w szczycie. Pozwala zejść o jedną lub kilka kategorii, ale pojemność trzeba dobrać do rzeczywistego profilu — więcej: magazyn energii dla firmy.
Uwaga: nocny pobór „na siłę” (np. włączanie odbiorników bez potrzeby) obniża kategorię, ale podnosi koszt energii czynnej — taki zabieg rzadko się opłaca. Zawsze liczymy obie strony rachunku.
Skąd wziąć dane do obliczeń
Do dokładnej oceny potrzebny jest profil zużycia godzinowy lub 15-minutowy. Bezpłatnie udostępnia go portal MojeIRE (CSIRE) z eksportem do CSV/XLSX — operatorzy podłączają się do systemu etapami do 19.10.2026. Alternatywą jest eBOK operatora albo wniosek o dane pomiarowe.
Chcesz wiedzieć, w której kategorii jest Twoja firma? Wyślij fakturę lub plik z MojeIRE — policzymy kategorię dla każdej doby i realną oszczędność.
Bezpłatna analiza